Để nâng cao hiệu quả dự án nâng cấp đê biển tây Cà Mau

21/05/2019 - 14:18

Tỉnh Cà Mau có ba bề giáp biển và là một trong ba địa phương có đường bờ biển dài nhất nước. Nơi đây, phía bờ biển Tây đã có đê biển ngăn triều cường, bảo vệ sản xuất của người dân. Nhưng sau hơn 20 năm xây dựng, hiện trạng đê biển Tây không còn đảm đương nổi xứ mệnh và trọng trách. Dù rất muốn nhưng việc nâng cấp đê vượt khỏi tầm kiểm soát của địa phương.

A A

Đoạn đê biển tây Cà Mau mất hết rừng phòng hộ, phải thực hộ đê khẩn cấp trong mùa mưa bão 2018.

Sóng dữ uy hiếp đê Tây

Ven biển Cà Mau có bờ đông và bờ tây, tổng chiều dài hơn 250km. Trong đó, tuyến bờ tây dài khoảng 108km, nối dài từ huyện Phú Tân đến Vàm Tiểu Dừa, giáp ranh tỉnh Kiên Giang. Dọc tuyến đã hình thành đê biển, được xây dựng sau cơn bão Linda vào năm 1997. Nhờ tuyến đê ngăn triều cường nêu trên mà hơn chục năm ròng, nhân dân vùng ngọt hóa phía bắc của tỉnh Cà Mau được “ấm lưng, no cật” trong những tháng cao điểm mùa mưa bão.

Thế nhưng, những năm gần đây, thời tiết chuyển biến xấu đi. Tác động bất lợi từ thiên nhiên khiến triều cường và sóng dữ xuất hiện ngày càng nhiều, gây tình trạng sạt lở đất, làm mất rừng phòng hộ và đất đai ven biển. Cùng đi thực tế với chúng tôi, Phó Chủ tịch UBND huyện Phú Tân (Cà Mau), Trần Minh Huyện cho biết, mùa mưa bão năm 2005, sóng dữ cuốn mất rừng phòng hộ, đánh trực diện và làm đứt một đoạn đê ở cửa biển Mỹ Bình và vàm kênh Cái Cám. “Huyện phải cầu cứu tỉnh và sử dụng rất nhiều lực lượng để vá đê bằng giải pháp thủ công. Sau này khi xây dựng được kè ven biển, hai khu vực nêu trên không còn sạt lở và bồi xa ra phía biển”, ông Huyện chia sẻ.

Tình trạng sạt lở còn xảy ra tại nhiều khu vực trên tuyến đê biển tây, khiến bờ biển trở nên nham nhở, loang lổ... Vì lẽ đó, đê biển tây luôn trong tình trạng bị sóng dữ đe dọa, uy hiếp. Đó cũng là lý do gia đình ông Nguyễn Minh Hiên phải dọn nhà từ trên đê phòng hộ vào sinh sống ở khu dân cư Cái Cám (xã Tân Hải, huyện Phú Tân) từ năm 2012 tới nay.

Đề cập tình cảnh xưa kia, ông Hiên vẫn còn ám ảnh bởi có hôm đang ngủ, sóng biển đánh vào tận đầu giường. Đó là chưa kể những lúc triều cường, trong nhà ông không khác gì biển. “Bám trụ trên đê hơn tám năm, tôi bán ghe, bỏ luôn nghề đi biển. Đến giờ thì xóm biển đó vắng tanh, ai cũng bỏ đi như nhà tôi vì không muốn tiếp tục sống trong phập phồng, lo sợ”, ông Hiên thú thật.

Ngoài đe dọa phá vỡ đê biển tây, tình trạng sạt lở ven biển còn tác động tiêu cực và ảnh hưởng lớn đến nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại Cà Mau. Con số được Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, Lê Văn Sử nêu ra tại Hội thảo “Giải pháp xử lý sạt lở bờ sông, bờ biển vùng ĐBSCL”, do Bộ NN-PTNT chủ trì, diễn ra hồi đầu tháng 4-2019 đã khiến không ít chuyên gia phải ngỡ ngàng.

Trong vòng mười năm gần đây, Cà Mau đã mất đi gần 9.000 ha đất rừng và rừng phòng hộ ven biển vì sạt lở. Trong đó, bờ biển tây bị xói lở có chiều dài khoảng 57.000m, nhiều đoạn lở sâu không còn cây rừng, gây ra nguy cơ phá vỡ đê biển.

Đoạn đê biển tây Cà Mau mất hết rừng phòng hộ, phải thực hộ đê khẩn cấp trong mùa mưa bão 2018.

Thiếu lá chắn rừng phòng hộ nên sóng dữ uy hiếp và chực chờ xâm hại đê biển tây. Vì lẽ đó mà trong nhiều năm liên tục, tỉnh Cà Mau phải ban bố tình trạng hộ đê khẩn cấp. Tuy nhiên, vừa dặm vá yên ổn được chỗ này thì đoạn đê biển khác lại xảy ra điểm nóng sạt lở, phải tiếp tục gia cố, ông Tô Quốc Nam, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Cà Mau.

Nâng cấp đê biển Tây

Là vùng có nền đất yếu và liên tục chịu tác động bất lợi từ biển nên sau nhiều năm xây dựng, tuyến đê biển tây mau chóng xuống cấp. Đánh giá về hiện trạng, Chi cục trưởng Thủy lợi tỉnh Cà Mau, Nguyễn Long Hoai cho biết, đầu tư gần nhất cao trình đỉnh đê biển tây dương 2,5m nhưng hiện chỉ còn từ 1,2m đến 1,8m. Với cao trình nêu trên không bảo đảm chống chịu với triều cường, đặc biệt theo dự báo mực nước biển ngày càng dâng cao.

Trước thực trạng sạt lở và đê biển ngày càng xuống cấp, nên từ năm 2010, tỉnh Cà Mau triển khai thực hiện dự án đầu tư “nâng cấp đê biển tây”, chiều dài hơn 72km với tổng mức đầu tư là 1.697 tỷ đồng. Năm 2013, dự án nêu trên được chấp thuận đầu tư từ Thủ tướng Chính phủ theo chương trình 667 về nâng cấp đê biển từ Quảng Ngãi đến Kiên Giang. Nhờ nguồn vốn hỗ trợ theo kế hoạch trung hạn hơn 1.170 tỷ đồng mà đến nay, tỉnh Cà Mau đã thực hiện hoàn thành việc nâng cấp đê tổng chiều dài hơn 49km, trải dài từ Tiểu Dừa đến Sông Đốc. Trong đó, đoạn đê từ Tiểu Dừa đến Hương Mai dài 14.640m; đoạn đê từ Khánh Hội đến Sông Đốc dài 34.380m.

Giám đốc Ban Quản lý dự án các công trình NN-PTNT tỉnh Cà Mau, Lâm Minh Thời cho biết, để thích ứng với bối cảnh biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu và nước biển dâng, tại những nơi đã hoàn thiện việc nâng cấp, mặt đê được nâng lên cao trình tới 3m, có đường bê-tông kiên cố, bảo đảm xe ô-tô lưu thông dễ dàng suốt mùa trong năm. “Đường giao thông trên đê biển tây còn có thể đáp ứng yêu cầu đi lại của xe cơ giới, làm nhiệm vụ kiểm tra, tu bổ thường xuyên, ứng phó kịp thời khi sự cố xảy ra cũng như thực hiện nhiệm vụ tuần tra, bảo đảm an ninh, quốc phòng”, ông Lâm Minh Thời cho biết.

Cũng nhờ nguồn vốn hỗ trợ của T.Ư, tỉnh Cà Mau triển khai song song nhiều công trình kè ven biển để xử lý vấn nạn xói lở, bảo vệ đê biển. Đến nay, phía bên trong kè đã hình thành bãi bồi và khôi phục được một diện tích lớn rừng phòng hộ tái sinh, làm lá chắn mềm bảo vệ thân đê trước sóng to, gió lớn. Bên cạnh đó, Cà Mau còn xây dựng một số khu dân cư, khu tái định cư phía trong đê. Nhờ những khu nêu trên mà đến nay, tỉnh Cà Mau đã đi dời, sắp xếp và bố trí nơi ở ổn định cho hơn 1.500 hộ dân vùng dễ tổn thương do biến đổi khí hậu và các vùng nguy hiểm khác vào sinh sống an toàn.

Là người đứng đầu địa phương nơi có dự án đi qua, Chủ tịch UBND xã Khánh Tiến (huyện U Minh, tỉnh Cà Mau) Mai Tuấn Anh, khẳng định, chính quyền cùng nhân dân địa phương rất mừng khi được T.Ư quan tâm nâng cấp đê biển tây. “So với trước, người dân không còn lo sợ sóng to, gió lớn và triều cường. Phía trong đê giờ đã hình thành lớp cư dân mới. Ngoài nghề biển, bà con đang dần chuyển hướng sang nhóm nghề dịch vụ biển, bởi giao thông giờ đã thuận lợi”, ông Tuấn Anh chia sẻ.

Một đoạn đê biển tây tại Cà Mau hoàn thành việc nâng cấp.

Phần còn lại trong dự án nâng cấp đê biển tây Cà Mau, nếu được T.Ư hỗ trợ trong kế hoạch vốn dự phòng 10 nghìn tỷ đồng, dự kiến đến cuối năm 2020, chúng tôi sẽ hoàn thành đoạn đê này đồng bộ để đưa vào kế hoạch sản xuất cũng như phòng chống thiên tai của tỉnh, ông Lâm Minh Thời, Giám đốc Ban Quản lý dự án các công trình NN-PTNT tỉnh Cà Mau cho biết.

Đồng bộ để phát huy hiệu quả

Dự án nâng cấp đê biển tây khu vực Cà Mau hiện đang gặp khó về nguồn vốn thực hiện, đoạn từ Sông Đốc về Cái Đôi Vàm. Ông Huỳnh Minh Hùng, Bí thư Chi bộ ấp Cái Cám (xã Tân Hải, huyện Phú Tân) cho biết, đê biển qua địa phận xã Tân Hải bị lún, mặt bằng khá thấp, vì thế, những tháng triều cường dâng cao, nước tràn qua đê làm ngập và phương hại đến sản xuất của người dân.

Trong khi đó, ông Trần Minh Huyện cho rằng, huyện Phú Tân có năm xã ven biển với hàng chục nghìn dân. Nếu được nâng cấp đê hoàn chỉnh, không chỉ riêng Phú Tân mà kinh tế - xã hội các vùng ven biển lân cận sẽ có cơ hội phát huy thế mạnh.

Tại Hội thảo “Giải pháp xử lý sạt lở bờ sông, bờ biển vùng ĐBSCL”, Bộ NN-PTNT và nhiều chuyên gia cảnh báo, khoảng 50 năm nữa, gần như toàn bộ ĐBSCL sẽ chìm dưới mặt nước biển. Là một trong 28 tỉnh, thành phố có biển của cả nước, Cà Mau ý thức rõ tiềm năng, lợi thế, cũng như các mối nguy đến từ biển. Tuy nhiên, sự ứng phó của tỉnh thời gian qua vẫn chưa đồng bộ, còn mang tính chất “chữa cháy”. Đó cũng là thực trạng chung của các tỉnh có biển khu vực ĐBSCL.

Tháo gỡ bế tắc nêu trên, đồng thời thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch Quốc hội, Phùng Quốc Hiển sau chuyến khảo sát thực tế vào tháng 12-2018 về tình trạng ngập nước, sạt lở bờ biển nghiêm trọng tại Cà Mau, gần đây, UBND tỉnh Cà Mau có báo cáo kiến nghị cụ thể các vấn đề liên quan, gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ cùng bộ, ngành T.Ư.

Đề cập nội dung kiến nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, Lê Văn Sử cho biết, Cà Mau kiến nghị T.Ư tiếp tục quan tâm, hỗ trợ tỉnh thực hiện đồng bộ các dự án thích ứng với biến đổi khí hậu, nhằm bảo vệ bờ biển, cả bờ biển đông vì bên đó chưa có đê. Trong đó, Cà Mau nhấn mạnh thứ tự ưu tiên xin được bổ sung kinh phí hỗ trợ tỉnh hoàn thiện dự án nâng cấp đê biển tây, đoạn từ Sông Đốc về thị trấn Cái Đôi Vàm, nhu cầu vốn hơn 520 tỷ đồng.

Dự án nâng cấp đê biển tây Cà Mau đã đi được gần 2/3 chặng đường và tương lai sẽ hoàn thành để phát huy tính kịp thời và hiệu quả đồng bộ. Một khi hoàn thành, ngoài việc bảo vệ vùng sản xuất hơn 150 nghìn ha của ba huyện ven biển của Cà Mau là Phú Tân, Trần Văn Thời và U Minh, tuyến đê biển còn gắn kết và tạo nên vành đai giao thông liên vùng nối dài tới Kiên Giang, tạo động lực to lớn về hạ tầng để thúc đẩy kinh tế - xã hội các khu vực ven biển vùng ĐBSCL phát triển.

Phía sau công trình kè biển hình thành rừng phòng hộ bảo vệ đê biển tây từ xa trước tác động của sóng dữ.

Việc hoàn thành dự án nâng cấp đê biển Tây Cà Mau còn đáp ứng mục tiêu Chương trình củng cố, nâng cấp hệ thống đê từ Quảng Ngãi đến Kiên Giang, phù hợp tinh thần và mục tiêu của Nghị quyết 120 của Chính phủ về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng biến đổi khí hậu. Đó cũng là một trong những nhóm nhiệm vụ được ưu tiên đầu tư theo tinh thần Nghị quyết số 36 tại Hội nghị T.Ư 8, khóa XII về “Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, sớm đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết.

Theo Nhân Dân